Niet elk hoog cholesterol is slecht: wat je écht moet weten voor een gezond hart

Wanneer je te horen krijgt dat je cholesterol verhoogd is, schrik je waarschijnlijk. Veel mensen denken direct aan dichtslibbende bloedvaten, medicijnen of een verhoogd risico op een hartaanval. Maar wist je dat een hoog cholesterol niet automatisch betekent dat je ongezond bent?
Sterker nog: cholesterol is een onmisbare stof voor je lichaam. Het gaat er vooral om welk type cholesterol je hebt en hoe jouw lichaam ermee omgaat. In dit artikel leg ik je uit waar je écht op moet letten, zodat je beter begrijpt wat jouw bloedwaarden zeggen over je gezondheid.

Cholesterol is niet je vijand

Cholesterol heeft de afgelopen jaren een slechte naam gekregen, terwijl je lichaam niet zonder kan. Het is een vetachtige stof die voorkomt in al je cellen en nodig is voor onder andere:

• Cholesterol is nodig voor de productie van heel wat hormonen: oestrogeen, progesteron, testosteron, cortisol, aldosteron etc.
• Het is nodig om galzuren en vitamine D te maken.
• Cholesterol is van absoluut belang om de vetoplosbare vitamines op te nemen (A, D, E, K).
• Het is een wezenlijk onderdeel van onze celmembranen. En gezonde celmembranen zijn een primaire voorwaarde voor onze gezondheid.
• Ruim 25% van alle cholesterol bevindt zich in onze hersenen. Hier is het essentieel voor de prikkeloverdracht en het functioneren van serotonine, maar ook voor de aanvoer van voedingsstoffen en zuurstof.
• Ook is cholesterol zeer belangrijk tijdens de zwangerschap, voor een goede ontwikkeling van de foetus.
• Het is de belangrijkste stof die myeline vormt, de beschermer van onze zenuwcellen.
• Cholesterol is een belangrijke antioxidant of beschermstof en neutralisator van bacteriën, virussen en toxines. Zonder cholesterol zouden we weinig bescherming tegen ontstekingen hebben.

Het grootste deel van het cholesterol in je bloed wordt door je lever aangemaakt. Slechts een klein deel komt uit voeding.

Daarom weten we tegenwoordig ook dat cholesterolrijke producten, zoals eieren, nauwelijks invloed hebben op je cholesterolwaarden. Wanneer je via voeding meer cholesterol binnenkrijgt, past je lever de eigen productie aan. Je lichaam regelt dit verrassend goed.
Dat betekent dat je een gezond voedingspatroon niet hoeft te baseren op angst voor cholesterol, maar op voeding die je lichaam ondersteunt.

Kijk verder dan het totaal cholesterol

Bij een bloedonderzoek wordt vaak gekeken naar het totaal cholesterol. Maar die waarde vertelt slechts een klein deel van het verhaal.
Voor een goed beeld van je gezondheid is het veel belangrijker om te kijken naar:

• HDL-cholesterol;
• LDL-cholesterol;
• Triglyceriden.

Juist de verhouding tussen deze waarden zegt veel over jouw risico op hart- en vaatziekten én over hoe gezond jouw stofwisseling is.

HDL: het cholesterol dat je juist wilt verhogen

HDL wordt ook wel het ‘goede cholesterol’ genoemd. Je kunt het zien als de opruimer van je lichaam. Het haalt overtollig cholesterol uit je bloedvaten en brengt dit terug naar de lever, waar het verwerkt kan worden.
Een hogere HDL-waarde wordt in verband gebracht met een lager risico op hart- en vaatziekten.
Gelukkig kun je hier zelf invloed op uitoefenen.

LDL is niet altijd slecht

LDL staat bekend als het ‘slechte cholesterol’. Toch is dit een vereenvoudigd verhaal. Er bestaan namelijk verschillende soorten LDL-deeltjes. Kleine, compacte LDL-deeltjes (golfballen) kunnen gemakkelijker in de vaatwand terechtkomen en worden in verband gebracht met een verhoogd risico op hart- en vaatziekten. Grote, luchtige LDL-deeltjes lijken juist veel minder schadelijk en kunnen zelfs passen bij een gezond cholesterolprofiel.
Dat betekent dat twee mensen precies dezelfde LDL-waarde kunnen hebben, terwijl het gezondheidsrisico totaal verschillend is. Daarom is het belangrijk om nooit alleen naar je LDL te kijken.

Triglyceriden vertellen veel over je stofwisseling

Een waarde waar vaak te weinig aandacht voor is, zijn de triglyceriden. Triglyceriden zijn vetten die ontstaan wanneer je lichaam overtollige energie opslaat. Vooral een voeding met veel snelle koolhydraten en suikers kan ervoor zorgen dat deze waarde stijgt. Een verhoogde triglyceridenwaarde laat vaak zien dat je lichaam moeite heeft om vet als brandstof te gebruiken.
Dit kan samengaan met:

• Overgewicht;
• Een instabiele bloedsuiker;
• Insulineresistentie;
• Een verhoogd risico op hart- en vaatziekten.
  Lage triglyceriden zijn daarentegen vaak een teken dat je lichaam efficiënt vet kan verbranden.

De combinatie van je bloedwaarden vertelt het echte verhaal

Wanneer ik de bloeduitslagen van cliënten bekijk, is het dus belangrijk om niet als eerste op het LDL te letten. Juist de combinatie van HDL en triglyceriden zijn belangrijk.

Een hoog HDL én lage triglyceriden==> Dan wijst dat vaak op een gezond cholesterolprofiel.
Een laag HDL én hoge triglyceriden ==> Dan heeft het lichaam waarschijnlijk moeite met de vetverbranding en dan is er meer aandacht nodig voor voeding en leefstijl.

Juist deze combinatie geeft vaak veel meer informatie dan alleen een verhoogde LDL-waarde.

Formule: je deelt de trigliceriden door je HDL en als dit onder de 2,0 zit dan heb je meer strandballen (goede deeltjes) als golfballen (slechte deeltjes)  in je bloed.

Gezondheid begint bij de oorzaak

Vaak zijn er al enorme stappen te zetten met voeding, beweging, slaap en stressmanagement. Door je lichaam weer beter in balans te brengen, verbeteren bloedwaarden vaak vanzelf.

De belangrijkste boodschap

Laat je niet onnodig bang maken door één verhoogde cholesterolwaarde.
Vraag altijd naar het volledige cholesterolprofiel en kijk naar het totaalplaatje. Niet ieder verhoogd cholesterol is ongezond en niet iedereen met een normaal cholesterol heeft automatisch een laag risico op hart- en vaatziekten.
Hoe beter je begrijpt wat jouw bloedwaarden betekenen, hoe beter je keuzes kunt maken die bijdragen aan een sterk, energiek en gezond lichaam.
Want uiteindelijk draait gezondheid niet om één getal op papier, maar om hoe jouw lichaam als geheel functioneert.

Met de juiste kennis kun je veel bewuster keuzes maken die je gezondheid ondersteunen, nu én in de toekomst.

Wat kun je zelf doen om je ‘slechte’ cholesterol te verlagen? ==> alcohol inname verminderen, stoppen met roken, (avond)vasten, meer bewegen/ sporten, onbewerkte voedingsmiddelen eten, meer omega 3 vetten eten, gewicht verliezen (mn vet), stress verminderen, meer vezels eten, minder geraffineerde suikers (ook de glucose fructose stroop), minder gefrituurd eten etc..

Normwaarden cholesterol:

• Totale cholesterol minder dan 5,2 mmol/L
• LDL-cholesterol (slecht cholesterol) minder dan 3,5 mmol/L
• HDL-cholesterol (goed cholesterol) meer dan 1,0 mmol/L
• Triglyceriden minder dan 1,7 mmol/L